Nuôi gà thịt thả vườn: quản lý giờ thả, đàn không đều và đầu ra

1. Chọn hệ nuôi phù hợp khả năng của nhà

Có vườn rộng chưa đủ để quyết định nuôi nhiều gà. Hãy kiểm tra nguồn nước, thức ăn, người trông và nơi đưa đàn về khi thời tiết xấu. FAO mô tả các giống chuyên dụng có yêu cầu quản lý riêng; năng suất giống không tách rời điều kiện nuôi. S4

Bài này phù hợp hộ nuôi gà lông màu và gà lai bán chăn thả ở Việt Nam. Không dùng thời gian nuôi của gà công nghiệp tăng trưởng nhanh để dự đoán ngày bán gà địa phương. Ngay từ đầu, hỏi người mua về loại gà, khoảng khối lượng và cách giao nhận họ chấp nhận.

2. Xem bãi thả như một phần của chuồng

Theo tài liệu về đàn bán kiếm ăn trong tuyển tập FAO năm 2013, nguồn thức ăn ngoài môi trường phụ thuộc địa điểm và mùa; đàn vẫn cần được quản lý dinh dưỡng, nước và bảo vệ khỏi tác nhân bên ngoài. S2

Trước mỗi đợt thả, nhìn bãi có nước đọng, hàng rào hỏng hoặc khu vực khó quan sát không. Lập sơ đồ những nơi thường có gà tụ lại. Việc ghi điểm tụ đàn giúp lần kiểm tra sau có đích rõ ràng, nhất là vườn nhiều cây hoặc địa hình chia cắt. Khi chưa bảo đảm điều kiện bãi và tình hình dịch địa phương, trao đổi với thú y về việc hạn chế thả.

3. Có lịch quan sát khi chuyển từ úm ra vườn

Đừng coi việc mở cửa chuồng là hoàn thành chuyển giai đoạn. Dành lượt kiểm tra để xem đàn có quay về nơi trú và tìm được nước, thức ăn không. FAO lưu ý các biện pháp quản lý gà con và bổ sung dinh dưỡng quyết định việc đàn vượt qua giai đoạn đầu trong hệ bán kiếm ăn. S2

Ghi lại ngày bắt đầu thay đổi cách nuôi, thời tiết và người phụ trách. Đây là mốc để đối chiếu nếu sau đó lượng cám, khả năng tăng khối lượng hoặc số con về chuồng thay đổi. Không chuyển giai đoạn chỉ để giải phóng chỗ cho lứa mới.

4. Cân mẫu để phát hiện đàn không đều

Hướng dẫn Khuyến nông Quốc gia ngày 26/07/2016 khuyến cáo kiểm tra khối lượng và độ đồng đều, đồng thời chăm riêng gà còi yếu để giảm cạnh tranh. Nước cần được cấp thường xuyên và máng đặt nơi dễ tiếp cận. S1

Hãy cùng cán bộ kỹ thuật chọn cách lấy mẫu đại diện cho đàn rồi duy trì cùng phương pháp giữa các lần cân. Không chỉ bắt vài con lớn dễ thấy. Ghi cả ngày cân, số con mẫu và khoảng khối lượng. Với gà nhỏ kèm biểu hiện bệnh, cần đánh giá sức khỏe trước khi coi là thiếu ăn.

5. Chốt đầu ra bằng thông tin có thể đối chiếu

FAO trong cuốn hướng dẫn xuất bản 2012 đề nghị tìm hiểu nhu cầu, quy cách sản phẩm, vận chuyển và thời điểm thanh toán trước khi mở rộng chăn nuôi. Nghiên cứu thị trường hỗ trợ quyết định nhưng không loại bỏ rủi ro. S3

Ghi rõ người mua, ngày trao đổi, đơn vị giá theo con hay kg, cách cân và khoản vận chuyển do ai trả. Khi người mua đổi ngày nhận, tính lại lượng thức ăn cần cho thời gian kéo dài. Một báo giá miệng không nên được ghi thành doanh thu chắc chắn trong sổ.

6. Kiểm tra trước khi quyết định bán hoặc giữ đàn

• Khối lượng mẫu có gần yêu cầu của người mua chưa?
• Nhóm gà nhỏ có được theo dõi riêng và rõ nguyên nhân chưa?
• Còn đủ thức ăn, nước và chỗ nuôi nếu ngày bán lùi không?
• Hồ sơ thú y và thời gian ngừng thuốc trước giết mổ theo nhãn sản phẩm, hướng dẫn thú y đã được kiểm tra chưa?
• Cách cân, giao nhận và thanh toán đã rõ chưa?

Sai lầm cần tránh là giữ toàn đàn lâu hơn chỉ vì chờ một vài con nhỏ. Hãy bàn phương án với người mua và thú y trên số liệu thực tế. Tài liệu năm 2016 ở đây chỉ hỗ trợ nguyên tắc quản lý; không dùng lịch thuốc dự phòng cũ hoặc một tỷ lệ hao hụt mẫu làm mục tiêu bắt buộc.